Przeciwdziałanie Przemocy w Rodzinie

Gdzie szukać pomocy natychmiast

Jeśli jesteś w bezpośrednim niebezpieczeństwie, zadzwoń pod numer 112.

• Telefon alarmowy: 112
• Policja: 997
• Pogotowie ratunkowe: 999
• Komisariat Policji w Swarzędzu, ul. Grudzińskiego 30a: 47 771 48 00
• Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Kobylnicy, ul. Poznańska 92: 61 815 03 63
• Pracownicy socjalni CUS pracujący w procedurze „Niebieskie Karty" (w godzinach pracy CUS): 886 358 907, 505 912 867

Co to jest przemoc domowa?

Doświadczenie przemocy domowej jest bardzo trudną sytuacją. Przemocy najczęściej dokonują osoby nam bliskie, co często stanowi realne zagrożenie dla zdrowia i życia. Osoby doznające przemocy często nie szukają pomocy z powodu paraliżującego strachu przed osobą stosującą przemoc. Wstydzą się, a przede wszystkim obawiają się ujawnienia przemocy, bo boją się jej nasilenia i negatywnych konsekwencji dla całej rodziny. Często myślą, że nikt im nie uwierzy. Wyjątkowo trudne jest to, że osoba doznająca przemocy nadal kocha osobę, która ją krzywdzi. Obawia się nacisku na rozwód lub rozstanie. Często też nie wierzy, że może zmienić swoje życie.

Każdy człowiek ma prawo czuć się bezpiecznie w swoim domu i rodzinie. Nic nie usprawiedliwia przemocy domowej. Rozpoznanie i ujawnienie przemocy to pierwszy i kluczowy etap na drodze do jej zatrzymania.

Przemoc domowa to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste, powodujące cierpienie i szkody u osób doznających przemocy domowej, w szczególności:

• narażające tę osobę na utratę zdrowia, życia lub mienia,
• naruszające jej godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną,
• powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, wywołujące u tej osoby cierpienie lub krzywdę,
• ograniczające lub pozbawiające tę osobę dostępu do środków finansowych, możliwości podjęcia pracy lub uzyskania samodzielności finansowej,
• istotnie naruszające prywatność tej osoby lub wzbudzające u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, w tym podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Kto może zostać uznany za osobę doznającą przemocy domowej?

• małżonek, także w przypadku gdy małżeństwo ustało, oraz jego wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie,
• wstępni i zstępni oraz ich małżonkowie,
• rodzeństwo oraz ich wstępni, zstępni i ich małżonkowie,
• osoba pozostająca w stosunku przysposobienia i jej małżonek oraz ich wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie,
• osoba pozostająca obecnie lub w przeszłości we wspólnym pożyciu oraz jej wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie,
• osoba wspólnie zamieszkująca i gospodarująca oraz jej wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie,
• osoba pozostająca obecnie lub w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania,
• małoletni.

Formy przemocy domowej

Przemoc fizyczna

Intencjonalne zachowanie niosące ryzyko uszkodzenia ciała. Przybiera wiele form: od klapsów, potrząsania i ciągnięcia za włosy, przez bicie i kopanie, aż po przypalanie, duszenie i użycie broni.

Przemoc psychiczna

Obejmuje przymus, groźby, zastraszanie i wykorzystanie emocjonalne. Ma na celu pozbawienie osoby doznającej przemocy zaufania do siebie, poczucia własnej wartości i swoich kompetencji w różnych obszarach życia. Przejawia się wyzywaniem, poniżaniem, upokarzaniem, zawstydzaniem, stosowaniem gróźb, wmawianiem lub lekceważeniem chorób, kontrolowaniem i ograniczaniem kontaktów z innymi osobami, stałą krytyką, narzucaniem własnych poglądów czy domaganiem się posłuszeństwa.

Przemoc seksualna

Polega na zmuszaniu osoby do aktywności seksualnej wbrew jej woli. Przymus może polegać na bezpośrednim użyciu siły fizycznej, a także na groźbach jej użycia. Formy przemocy seksualnej to gwałt oraz wymuszanie pożycia seksualnego i nieakceptowanych pieszczot lub praktyk. Przemoc ta zawsze występuje razem z psychicznym i fizycznym znęcaniem się.

Przemoc ekonomiczna

Ma na celu uzyskanie kontroli nad zasobami ekonomicznymi rodziny — zarówno pieniędzmi, jak i innymi dobrami. Przykłady to odmawianie lub ograniczanie dostępu do wspólnych środków finansowych, odbieranie zarobionych pieniędzy, uniemożliwianie bądź ograniczanie podjęcia pracy zarobkowej, a także niszczenie wspólnego mienia.

Cyberprzemoc

Zachowania wykorzystujące środki komunikacji elektronicznej na odległość, służące do zastraszania, nękania, prześladowania i kontrolowania osoby doznającej przemocy. Przykłady to obraźliwe i krzywdzące wiadomości SMS oraz e-maile, rozsyłanie ośmieszających i kompromitujących informacji, zdjęć, filmów czy komentarzy w mediach społecznościowych, a także podszywanie się w sieci.

Zaniedbanie

Niezaspokajanie podstawowych potrzeb biologicznych, psychicznych i innych. Niszczenie rzeczy osobistych, pozostawianie bez opieki osób, które z powodu choroby, niepełnosprawności lub wieku nie mogą samodzielnie zaspokajać swoich potrzeb, zmuszanie do picia alkoholu lub zażywania środków odurzających oraz wszelkie zachowania demoralizujące.

Cykl i fazy przemocy

Faza I — narastanie napięcia

Sytuacja w domu staje się bardzo trudna, głównie z powodu nasilonego napięcia i poirytowania osoby stosującej przemoc. Wszystko może stać się pretekstem wywołującym złość i agresję. Faza ta charakteryzuje się wszczynaniem awantur, często przy nasilonym spożyciu środków zmieniających świadomość. Stopień niebezpieczeństwa wzrasta. Osoba doznająca przemocy stara się niwelować napięcie, uszczęśliwiać osobę stosującą przemoc, wywiązywać się ze wszystkich obowiązków i zaspokajać wszelkie jej zachcianki. Napięcie bywa tak przykre, że niektóre osoby same wszczynają awanturę, aby mieć to już za sobą.

Faza II — gwałtowna przemoc

Charakteryzuje się wybuchem szału, gniewu i złości. Osoba stosująca przemoc wyładowuje swoje napięcie i sięga po wzmożoną przemoc fizyczną. Osoba doznająca przemocy robi wszystko, aby ją uspokoić i się ochronić, ale nic nie jest w stanie powstrzymać eksplozji agresji. Po zakończeniu wybuchu pojawiają się objawy szoku: wstyd, przerażenie, niedowierzanie, utrata ochoty do życia.

Faza III — miodowy miesiąc

Zachowanie osoby stosującej przemoc zmienia się diametralnie — z agresywnej i wybuchowej staje się pełna miłości i skruchy. Próbuje naprawić swoje zachowanie prezentami, kwiatami i serdecznymi gestami. Pragnie przebaczenia. Zagrożeniem, jakie niesie ta faza, jest nasilenie każdego kolejnego wybuchu.

Procedura „Niebieskie Karty"

Jeżeli jesteś osobą doznającą przemocy, masz prawo wymagać wszczęcia procedury „Niebieskie Karty" od pracowników pomocy społecznej, policji, oświaty, ochrony zdrowia oraz Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Czym jest procedura

• Obejmuje ogół interdyscyplinarnych czynności podejmowanych i realizowanych w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy domowej.
• Do jej wszczęcia nie jest wymagana zgoda członków rodziny, wobec których istnieje podejrzenie stosowania przemocy.
• Celem procedury jest zatrzymanie przemocy. Ma charakter interwencyjno-pomocowy.

Co daje udział w procedurze

• uzyskanie zintegrowanego systemu pomocy,
• pomoc w zapewnieniu bezpieczeństwa,
• bezpłatną pomoc w formie poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego,
• ochronę przed dalszym krzywdzeniem — działania specjalistów wobec osoby stosującej przemoc, w tym oddziaływania korekcyjno-edukacyjne, zobowiązanie do leczenia odwykowego, zakaz zbliżania i kontaktowania się oraz nakaz opuszczenia lokalu (w określonych prawem przypadkach),
• monitorowanie zmieniającej się sytuacji.

Wszczęcie procedury

Procedura rozpoczyna się w chwili wypełnienia formularza „Niebieska Karta — A". Członkowie Zespołu Interdyscyplinarnego powołują następnie grupę diagnostyczno-pomocową, którą w podstawowym składzie stanowią pracownik socjalny i funkcjonariusz Policji.

Zadania grupy diagnostyczno-pomocowej

• ocena sytuacji domowej i poziomu bezpieczeństwa, sprecyzowanie potrzeb i zasobów zarówno osoby doznającej przemocy, jak i osoby ją stosującej,
• opracowanie indywidualnych planów pomocy zawierających propozycje działań,
• podejmowanie działań wobec osoby stosującej przemoc domową, aby zaprzestała dotychczasowych zachowań,
• podejmowanie decyzji o zakończeniu procedury lub rozstrzygnięcie o braku jej zasadności.

Zespół Interdyscyplinarny

Zespół Interdyscyplinarny w Gminie Swarzędz został powołany na podstawie Uchwały Nr LXXVI/779/2023 Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 29 sierpnia 2023 r. (PDF, otwiera się w nowej karcie) w sprawie trybu i sposobu powoływania oraz odwoływania członków Zespołu, a jego skład określa Zarządzenie Nr WOM.0050.1.202.2023 Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia 21 września 2023 r. (PDF, otwiera się w nowej karcie).

Skład Zespołu

• Agnieszka Maciejowicz — Centrum Usług Społecznych w Swarzędzu
• Jolanta Osada — Centrum Usług Społecznych w Swarzędzu
• Karolina Rozwadowska — Centrum Usług Społecznych w Swarzędzu
• Katarzyna Zaremba — Centrum Usług Społecznych w Swarzędzu
• Lidia Chałasiak — Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Swarzędzu
• Paweł Cielebąk — Komisariat Policji w Swarzędzu
• Dawid Komisarek — Komisariat Policji w Swarzędzu
• Dawid Mańczak — Komisariat Policji w Swarzędzu
• Adrianna Łyszkiewicz — kurator zawodowy, Zespół Kuratorskiej Służby Sądowej Sądu Rejonowego Poznań Nowe Miasto i Wilda
• Paulina Łąkowska — Szkoła Podstawowa nr 3 w Swarzędzu
• Izabela Pieras-Olszewska — Szkoła Podstawowa nr 2 w Zalasewie
• Renata Lekowska — Przedszkole nr 5 „Zielona Półnutka" w Swarzędzu
• Magdalena Uławska — Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Swarzędzu
• Magdalena Tyblewska — Stowarzyszenie na rzecz Aktywizacji Społeczności Lokalnej w Swarzędzu
• Tomasz Zwoliński — II Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz
• Alicja Banaszkiewicz — Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Kobylnicy
• Joanna Czachowska-Banaszak — „DARMEDICUM" Zespół Poradni Specjalistycznych, Poradnia Lekarza Rodzinnego w Swarzędzu

Zadania Zespołu

• diagnozowanie problemu przemocy domowej na poziomie lokalnym,
• inicjowanie działań profilaktycznych, edukacyjnych i informacyjnych oraz powierzanie ich wykonania właściwym podmiotom,
• inicjowanie działań wobec osób doznających przemocy domowej oraz osób ją stosujących,
• opracowanie projektu gminnego programu przeciwdziałania przemocy domowej oraz ochrony osób doznających przemocy domowej,
• rozpowszechnianie informacji o instytucjach, osobach i możliwościach uzyskania pomocy w środowisku lokalnym,
• powoływanie grup diagnostyczno-pomocowych i bieżące monitorowanie realizowanych przez nie zadań,
• monitorowanie procedury „Niebieskie Karty",
• kierowanie osoby stosującej przemoc domową do udziału w programie korekcyjno-edukacyjnym lub psychologiczno-terapeutycznym,
• składanie — na wniosek grupy diagnostyczno-pomocowej — zawiadomienia o popełnieniu przez osobę stosującą przemoc domową wykroczenia, o którym mowa w art. 66c Kodeksu wykroczeń.

Wsparcie w Centrum Usług Społecznych w Swarzędzu

• Punkt konsultacyjny dla osób doświadczających przemocy domowej — poniedziałki, 17:00–18:30
• Porady prawne — 61 651 26 50
• Wsparcie psychologiczne — 61 651 26 50
• Pomoc mediacyjna — 61 651 26 50
• Pomoc dla osób uzależnionych i współuzależnionych — 61 651 26 50
• Porady pedagogiczne — 61 651 26 50
• Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych — wtorki, 15:30–17:30, 505 912 547
• Szkoła dla rodziców — czwartki, 16:00–18:00, siedziba KIS, ul. Piaski 4, 573 285 783
• Punkt Nieodpłatnej Pomocy Prawnej w Swarzędzu — po wcześniejszym umówieniu wizyty: 61 841 07 97, 572 157 488 lub Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, z późniejszymi zmianami
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty" oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta"
• Regulamin określający szczegółowe warunki funkcjonowania Zespołu Interdyscyplinarnego oraz tryb i sposób powoływania grup diagnostyczno-pomocowych w Swarzędzu
• Uchwała Nr LXXVI/779/2023 Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 29 sierpnia 2023 r.
• Zarządzenie Nr WOM.0050.1.202.2023 Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia 21 września 2023 r.